Skeptiku: E vlerësoj bindjen tënde, por “sigurinë” e shoh si pak arrogante. Universi është i gjerë dhe i heshtur. Si mund të pretendosh se e di se Krijuesi ekziston, kur përgjigjja më e ndershme duket të jetë: “Nuk kam të dhëna të mjaftueshme”? Për mua, është si një hedhje monedhe 50/50.
Muslimani: E kuptoj shqetësimin tënd. Përulësia intelektuale është e rëndësishme. Por ta quash një hedhje monedhe 50/50 nënkupton se të dyja anët kanë fuqi shpjeguese të barabartë. Neutraliteti nuk është automatik — ai duhet të justifikohet.
Pyetja e vërtetë është:
Cili botëkuptim e shpjegon më mirë realitetin — teizmi apo materializmi?
Nëse një shpjegim jep llogari më koherente për ekzistencën, rendin, racionalitetin, vetëdijen dhe moralin, atëherë skepticizmi pushon së qeni neutral.
Skeptiku: Por ti po i referohesh një Hyjnie përtej kufizimeve të hapësirës dhe kohës; dhe kjo më duket mua si një boshllëk në arsyetim.
Muslimani: Le t’i qasemi me kujdes.
Filozofët e quajnë këtë Argumenti nga Kontingjenca.
Çdo gjë që fillon të ekzistojë ka një shkak.
Universi filloi të ekzistojë.
Prandaj, universi ka një shkak.
Parimi i parë nuk është fetar — është metafizik. Diçka nuk mund të vijë nga asgjëja. Asgjëja absolute nuk ka veti, as potencial, as fuqi shkaktare.
Skeptiku: Si e di ti se universi filloi të ekzistojë?
Muslimani: Kozmologjia moderne tregon se hapësira, koha dhe materia u zgjeruan nga një gjendje e fundme — ajo që ne e quajmë modeli i Big Bengut. Edhe termodinamika sugjeron se universi nuk është i përjetshëm në të kaluarën.
Por edhe filozofikisht, një regres aktualisht i pafund i ngjarjeve të kaluara krijon kundërthënie. Nëse e kaluara do të ishte në të vërtetë e pafund, ne kurrë nuk do të mund të arrinim në çastin e tashëm.
Pra, provat tregojnë fuqishëm drejt një fillimi.
Skeptiku: Edhe nëse ka pasur një shkak, pse të supozojmë se ai shkak është Zoti?
Muslimani: Sepse natyra e shkakut duhet të përputhet me efektin.
Nëse universi përfshin hapësirë, kohë dhe materie, atëherë shkaku i tij duhet të jetë:
I pakohë (meqë koha filloi me universin)
Pa hapësirë
Jomaterial
I fuqishëm
I pavarur
Për më tepër, universi duket i rregulluar dhe i qeverisur nga ligje. Prandaj, shkaku duhet të jetë gjithashtu inteligjent.
Ky përshkrim përputhet me atë që nënkuptojmë me Zotin.
Skeptiku: Por kush e krijoi Zotin?
Muslimani: Kjo pyetje e keqkupton argumentin.
Ne nuk po themi: “çdo gjë ka nevojë për një shkak.”
Ne po themi: “çdo gjë që fillon të ekzistojë ka nevojë për një shkak.”
Zoti, sipas përkufizimit, është Krijuesi i Domosdoshëm — Ai, ekzistenca e të Cilit nuk është e rrjedhur.
Të pyesësh: “Kush e krijoi të pakrijuarin?” është si të pyesësh: “Çfarë ndodhet në veri të Polit të Veriut?” Është një gabim kategorik.
Skeptiku: Edhe nëse e pranoj këtë, shkenca e shpjegon realitetin. Evolucioni e shpjegon jetën. Ndoshta gjithçka janë vetëm procese natyrore.
Muslimani: Shkenca shpjegon proceset brenda universit. Ajo na tregon se si sillen gjërat pasi ato ekzistojnë.
Por shkenca nuk i përgjigjet:
Pse ka diçka në vend të asgjësë
Pse ekzistojnë ligjet fizike
Pse matematika përputhet me realitetin
Pse ekziston vetëdija
Pse të vërtetat morale ndihen si detyruese objektivisht
Teoria evolucionare mund ta shpjegojë diversifikimin biologjik përmes mutacionit dhe përzgjedhjes natyrore. Por ajo vepron brenda një universi tashmë të akorduar në mënyrë të hollë, të qeverisur nga ligje të qëndrueshme.
Ajo nuk e shpjegon origjinën e atyre ligjeve.
Skeptiku: Çfarë nënkupton me “i akorduar në mënyrë të hollë”?
Muslimani: Konstantet e fizikës — si konstanta gravitacionale dhe konstanta kozmologjike — ekzistojnë brenda intervaleve jashtëzakonisht të ngushta që lejojnë jetën.
Nëse do të ndryshoheshin qoftë edhe pak, yjet nuk do të mund të formoheshin, kimia do të shembej dhe jeta komplekse do të ishte e pamundur.
Ka tri shpjegime të mundshme:
Domosdoshmëri fizike
Rastësi
Dizajn
Nuk ka prova se këto konstante janë fizikisht të domosdoshme. Rastësia e pastër me probabilitet astronomikisht të ulët nuk është racionalisht bindëse.
Dizajni mbetet një mundësi serioze shpjeguese.
Skeptiku: Po vetëdija? Pse nuk mund të dilte thjesht nga materia?
Muslimani: Ky është një nga problemet më të thella në filozofi — “problemi i vështirë i vetëdijes”.
Një përshkrim i plotë fizik i ndezjes së neuroneve nuk shpjegon:
Pse ka përvojë në vetën e parë
Pse e kuqja ndihet si e kuqe
Pse mendimet kanë kuptim
Materia ka masë dhe shtrirje.
Vetëdija ka ndërgjegjësim dhe intencionalitet.
Ato janë kategorikisht të ndryshme.
Reduktimi i përvojës subjektive në kimi nuk e shpjegon atë — ai thjesht ripërshkruan korrelacionet.
Skeptiku: Edhe morali mund të jetë evolucionar. Ne evoluuam drejt bashkëpunimit.
Muslimani: Evolucioni mund të shpjegojë pse ne mbajmë bindje morale.
Por ai nuk shpjegon nëse ato bindje janë objektivisht të vërteta.
Nëse morali është thjesht programim evolucionar për mbijetesë, atëherë ta quash diçka “të keqe” është vetëm shprehje preference.
Por nëse torturimi i fëmijëve për argëtim është objektivisht i gabuar — edhe nëse shoqëria e miraton — atëherë morali e tejkalon biologjinë.
Detyrimet morale objektive kërkojnë një themel përtej mendimit njerëzor.
Skeptiku: Le të supozojmë se Zoti ekziston. Unë ende dua të jem i lirë. Nëse Zoti ekziston, unë duhet t’i bindem Atij.
Muslimani: Liria nuk është mungesa e kufijve.
Një peshk është i lirë në ujë — jo në tokë.
Njerëzit janë të lirë kur jetojnë sipas natyrës së tyre.
Nëse jemi krijuar me një qëllim moral dhe shpirtëror, atëherë përputhja me atë qëllim nuk është skllavëri — ajo është përmbushje.
Bindja ndaj së vërtetës nuk është shtypje. Ajo është harmoni.
Skeptiku: Po vuajtja? Pse Zoti e lejon të keqen?
Muslimani: Së pari, problemi logjik i së keqes dështon, përveç nëse dikush provon se Zoti nuk mund të ketë arsye moralisht të mjaftueshme.
Së dyti, vullneti i lirë e shpjegon të keqen morale. Dashuria dhe e mira kërkojnë zgjedhje të vërtetë.
Së treti, shumë virtyte — guximi, durimi, dhembshuria — ekzistojnë vetëm në një botë ku vuajtja është e mundur.
Dhe interesant është se ta quash diçka “të keqe” presupozon moral objektiv — gjë që vetë tregon përtej materializmit.
Skeptiku: Edhe nëse e pranoj teizmin, pse pikërisht Islami?
Muslimani: Nëse ne vërtetojmë një Krijues të Domosdoshëm, transcendent dhe jomaterial, atëherë:
Politeizmi bie ndesh me domosdoshmërinë.
Mishërimi bie ndesh me transcendencën.
Ndarja e Zotit e kompromenton njëshmërinë absolute.
Islami ruan në mënyrë unike:
Njëshmërinë absolute të Zotit
Pa mishërim
Pa faj të trashëguar
Drejtësinë hyjnore
Harmoni ndërmjet arsyes dhe shpalljes
Kur’ani e përshkruan Zotin:
“Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëbërësit të madh! 1. Thuaj: Ai, Allahu është Një! 2. Allahu është Ai, që çdo krijesë i drejtohet (i mbështetet) për çdo nevojë. 3. As s’ka lindur kënd, as nuk është i lindur, 4. dhe Atij askush nuk i është i barabartë.” — Kur’an 112
Dhe: “Nuk ka asgjë të ngjashme me Të.” — Kur’an 42:11
Skeptiku: (pas reflektimit): Materializmi i lë faktet brutale të pashpjeguara.
Teizmi shpjegon:
Ekzistencën
Rendin
Vetëdijen
Moralitetin objektiv
Nuk jam më rehat me skepticizmin. Teizmi duket më racional.
Muslimani: Atëherë kërko sinqerisht udhëzimin nga Zoti.
Skeptiku: (pas reflektimit të mëtejshëm): Nëse Zoti i ka shpallur udhëzim njerëzimit, atëherë ndjekja e atij udhëzimi do të ishte racionale.
Jam i bindur se Krijuesi i Domosdoshëm dhe Inteligjent ekziston.
Çfarë duhet të bëj tani?
Muslimani: Nëse beson se askush nuk ka të drejtë të adhurohet përveç Allahut, dhe se Muhamedi është i Dërguari i Tij, atëherë dëshmo sinqerisht:
Ashhadu an lā ilāha illā Allāh, wa ashhadu anna Muḥammadan rasūlullāh.
Skeptiku: Dëshmoj se askush nuk ka të drejtë të adhurohet përveç Allahut. Dëshmoj se Muhamedi është i Dërguari i Tij.
Ashhadu an lā ilāha illā Allāh, wa ashhadu anna Muḥammadan rasūlullāh.
.jpg)
